Waarom is openbaarheid belangrijk?
De overheid test regelmatig groenten en fruit op resten bestrijdingsmiddelen. Maar bij welke supermarktketens of handelaren de overtredingen of gezondheidsrisico's zijn geconstateerd werd tot voor kort geheim gehouden. Door dit gebrek aan openbaarheid kan de consument geen bewuste keuze voor gezonde producten maken. Zij worden door de overheid feitelijk geblindoekt de supermarkt ingestuurd. Daarom hebben de organisaties van Weet wat je eet besloten om de gegevens zelf te publiceren door een beroep te doen op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB).
Met de Weet wat je eet Gifmeter is in één oogopslag te zien welke supermarkten de schoonste waar aanbieden, welke groente- en fruitsoorten het meest vervuild zijn en in welke landen het meeste landbouwgif wordt gebruikt. Hierdoor kan de consument een bewuste keuze maken voor schone en gezonde producten. De gegevens worden één keer per jaar geupdate.
Hoe is Weet wat je eet aan de gegevens gekomen?
Na een jarenlange campagne door de organisaties van Weet wat je eet samen met meer dan 7000 burgers, heeft de overheid besloten om de meetgegevens openbaar te maken. Dit gebeurd echter nog maar mondjesmaat en erg onoverzichtelijk via de website van de nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit (nVWA). Zo worden overschrijdingen van de gezondheidsnormen helemaal niet genoemd. En wetsovertredingen alleen als de wettelijke norm met meer dan 50 procent wordt overschreden.
Hoe wordt de 'Vervuilingsscore' berekend?
De Vervuilingsscore wordt gebruikt om te bepalen welk bedrijf, land of supermarkt de meest vervuilde producten heeft. Hierbij tellen overschrijdingen van de gezondheidsnorm uiteraard het zwaarst. Daarnaast wordt er relatief zwaar gewicht gegeven aan het aantal wetsovertredingen. Ten slotte wordt er rekening gehouden met het aantal bestrijdingsmiddelen dat op het product gemiddeld voorkomt. Hiermee wordt vervuilingsscore als volgt opgebouwd:
- het percentage producten waarbij een overschrijding van de gezondheidsnorm geconstateerd is ("% Gezondheidsrisico") vermenigvuldigd met 150
- plus het percentage producten waarbij een wetsovertreding geconstateerd is ("% Wetsovertredingen") vermenigvuldigd met vier
- plus het percentage producten waarop bestrijdingsmiddelen zijn aangetroffen ("% Bestrijdingsmiddelen") vermenigvuldigd met het gemiddeld aantal bestrijdingsmiddelen per product, gedeeld door vier
Voorbeeld: bij 70% van alle metingen van een product is landbouwgif aangetroffen, waarbij er in 5% sprake is van een wetsovertreding en er in 2% een acuut risico is voor jonge kinderen. Gemiddeld kwamen er 3 gifstoffen op het product voor. De Vervuilingsscore wordt dan (70 * 3) / 4 + (5 * 4) + (2 * 150) = 372,5.
NB: in de tabellen en grafieken worden alleen de afgeronde percentages weergegeven. De berekening van de 'Vervuilingsscore' gaat uit van de niet afgeronde percentages.
Wat is een wettelijke norm (MRL)?
De MRL staat voor Maximale Residue Limiet, de hoeveelheid gif (residue) in milligram per kilogram dat maximaal mag worden aangetroffen op een product. Deze wettelijke limiet verschilt per stof en per gewas.
Welke wettelijke normen (MRL's) zijn gebruikt?
Er wordt gebruik gemaakt van de wettelijke normen (MRL's) die door de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) zijn aangeleverd bij de overdracht van de meetgegevens (zie hierboven). Wanneer hier geen MRL in genoemd wordt, wordt gebruik gemaakt van de EU-MRL-database. Voor stoffen waarvoor geen MRL of een detectielimiet gedefinieerd is, wordt een MRL van 0,01 gehanteerd (de maximale detectielimiet).
Bekijk de EU-MRL-database >>
Wat is een gezondheidsnorm (ARfD)?
De ARfD staat voor acute referentie dosis (ook wel acute gezondheidsnorm) en geeft de maximale hoeveelheid gif per kilogram lichaamsgewicht aan die een mens per dag binnen mag krijgen. Wanneer de gezondheidsnorm wordt overschreden kan gezondheidsschade niet meer worden uitgesloten. Omdat jonge kinderen in verhouding tot hun lichaamsgewicht relatief veel groente en fruit eten, wordt de gezondheidsnorm bij hen sneller opgevuld dan bij volwassenen.
Hoe is de acute gezondheidsdosis voor jonge kinderen (ARfD) berekend?
De acute gezondheidsnorm voor jonge kinderen (ARfD) is berekend op basis van de wetenschappelijke inzichten van onder meer de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Europese Unie. Voor een groot aantal stoffen hebben zij gezondheidsnormen vastgesteld. Daarnaast is gebruik gemaakt van de Nederlandse voedselconsumptiegegevens die zijn samengesteld door het Rijksinstituut Volksgezondheid en Milieu (RIVM). De verschillende gegevens worden aan elkaar gekoppeld met behulp van een webgebaseerde database-applicatie, ontwikkeld door Houkema Advies & Communicatie Duurzaam Voedsel.
Bekijk de WHO berekeningsmethode gezondheidsnormen >>
Bekijk de EU gezondheidsnormen voor pesticiden >>
Bekijk de Nederlandse consumptiegegevens van het RIVM >>
Ga naar de website van Houkema Advies & Communicatie Duurzaam Voedsel >>
Zijn de wettelijke normen voldoende om kinderen te beschermen?
Nee. Op basis van de wetenschappelijke inzichten van onder meer de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Europese Unie is voor een groot aantal stoffen een gezondheidsnorm (ARfD) vastgesteld. Het komt regelmatig voor dat het gehalte van gifresten op groente en fruit onder de wettelijke norm (MRL) blijft terwijl deze gezondheidsnormen wel overschreden worden. Het probleem is dus dat wettelijke normen en gezondheidsnormen niet hetzelfde zijn.
Meer informatie >>
Hoe vaak komt het voor dat de wettelijke norm niet voldoende bescherming biedt?
Uit onze analyse blijkt dat een overschrijding van de acute gezondheidsnorm voor jonge kinderen geregeld plaatsvindt, ook wanneer de wettelijke norm (MRL) niet wordt overschreden. Echter, de nVWA haalt risicovolle producten alleen uit de handel wanneer er ook een wetsovertreding wordt geconstateerd. Hierdoor kunnen kinderen die deze producten hebben gegeten blootgesteld zijn aan te veel gif, met mogelijk acute schadelijke gevolgen voor hun gezondheid.
Bekijk hier het actuele overzicht van alle overschrijdingen van de gezondheidsnorm>>
Meer informatie >>
Wat gebeurt er als je groente of fruit eet met teveel gif?
Wanneer de acute gezondheidsnorm wordt overschreden, kan dit nadelige gevolgen hebben voor de gezondheid. Afhankelijk van de eigenschappen van het gif kan het bijvoorbeeld kankerverwekkend, hormoonverstorend of neurotoxisch zijn.
Lees meer >>
Hoe voorkom ik onnodige blootstelling aan bestrijdingsmiddelen?
De Groente & Fruit Wijzer is gemaakt om consumenten op een handzame manier advies te geven om bestrijdingsmiddelen in de supermarkt te mijden. Voor de meest actuele gegevens kun je kijken op de Weet wat je eet Gifwijzer.
Bekijk de Online Groente & Fruitwijzer >>
Wat kan de overheid doen? En wat kunnen supermarkten doen?
Zowel de overheid als de supermarkten kunnen maatregelen nemen om onnodige blootstelling aan bestrijdingsmiddelen te voorkomen.
Onze eisen aan de overheid >>
Onze eisen aan de supermarkt >>
Disclaimer
De informatie op deze website is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Hierbij is mede gebruik gemaakt van - mogelijk onjuiste - gegevens van externe bronnen, waaronder de nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, de Wereldgezondheidsorganisatie en de Europese Commissie. De organisaties van Weet wat je eet kunnen daarom geen verantwoordelijkheid dragen voor -onbedoeld - foutieve informatie, noch voor de consequenties van het gebruik van de gegevens op deze website.
Hoe blijf ik op de hoogte?
Wil je op de hoogte blijven van belangrijk nieuw over bestrijdingsmiddelen, bijvoorbeeld wanneer nieuwe gegevens online staan? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief (zes keer per jaar)! Aan de linkerkant zie je een aanmeldscherm.